Maandblog 33: De slimme premier

Het vertrek van “mijn” Burgemeester Job Cohen enige weken geleden roept bij mij ambivalente gevoelens op maar de eindbalans is zeer positief. Ik heb zeven jaar lang als gemeentesecretaris met veel plezier intensief samengewerkt met Cohen en ben – alhoewel in Den Haag geboren, in Rotterdam afgestudeerd en al mijn hele leven voor Feyenoord – een beetje Amsterdammer geworden. Ik woon ook nog steeds met veel plezier in dat werelddorp. Dus ook na mijn vertrek als gemeentesecretaris bleef Cohen “mijn” burgemeester. Als burger gaf het mij een goed gevoel dat Cohen over de stad waakte. Dus toen hij enige weken geleden plotseling zijn vertrek aankondigde voelde dat in eerste instantie als een groot verlies.

Toch overheerst bij mij het positieve gevoel. Ten eerste omdat ik van mening ben dat je simpelweg niet te lang op één positie moet blijven zitten, hoe goed je het ook doet. Maar veel belangrijker nog is dat de mijns inziens beste bestuurder die we in Nederland hebben zeer waarschijnlijk minister-president gaat worden. De kiezers zijn onvoorspelbaar, maar in de strijd Wilders versus Cohen moet het wel heel gek lopen als de PvdA niet als grootste partij uit de bus te komt. En dan wordt Cohen premier. Ter voorkoming van misverstanden, ik ben niet van de PvdA, ik ben een fan van Cohen.

Waarom ben ik een fan van Cohen? Daar heb ik vele redenen voor, maar in het kader van deze blog wil ik er één uitlichten. Cohen is één van de weinige politici die ik ken die affiniteit heeft met het denken over en werken aan de verbetering van de organisatie van het openbaar bestuur. Dat blijkt al uit zijn periode als staatssecretaris van Justitie. Als burgemeester van Amsterdam was hij het eerste lid van het college van BenW die ik kon engageren voor het onderwerp “verbetering dienstverlening”. Ook was hij een enthousiaste sponsor van het stedelijke verbeterprogramma handhaving. Hij was de drijvende kracht achter de invoering van de ketenunits, de voorlopers van de veiligheidshuizen. En hij verleende mij “verlengde autoriteit” bij het oplossen van complexe problemen zoals de crisis in de crisisopvang en de aanpak van multiprobleemgezinnen (zie de concept casusbeschrijvingen die op de website staan). Ik was vereerd dat Cohen het voorwoord schreef voor het boekje van Jeroen de Lange en mij “de Slimme Gemeente”.

Kortom, Job Cohen was mijn bestuurlijke steun en toeverlaat in de zoektocht naar een slimmere gemeente Amsterdam. Tot mijn grote vreugde kwamen elementen van dat gedachtegoed ook steeds meer terug in de nieuwjaars toespraken van de Burgemeester, zoals het belang om ruimte te geven aan de professionals op de werkvloer, aan wat ik graag uitvoeringsgericht werken noem. Het symbolische bewijs dat hij dit gedachtegoed tot het zijne had gemaakt (ik was niet betrokken bij die speeches).

En nu wordt Cohen dus premier van Nederland, en zal hij het gedachtegoed van de slimme overheid ongetwijfeld gaan inzetten om het functioneren van het Nederlandse openbaar bestuur op een hoger peil te brengen. Voor het eerst een premier die affiniteit heeft met dit belangrijke onderwerp, zeker nu het kabinet staat voor een majeure ombuigingsuitdaging. Die uitdaging zal zeker voor een groot deel moeten worden ingevuld door het schrappen van taken en versoberen van voorzieningen. Maar beleidsmatige kaalslag kan voorkomen worden door ook fors in te zetten op een slimmere overheid. Een slimmere overheid houdt de belofte in zich dat er meer resultaten kunnen worden geboekt met minder geld. Zie daarvoor ook mijn oude serie colums “Meer met minder” die ook op deze site te vinden zijn. Cohen weet hoe dat inhoudelijk moet (de principes van slimmer werken). Cohen weet hoe dat veranderkundig moet (verleiden in combinatie met doorzettingsmacht). Zijn “bindende” aanpak en persoonlijkheid maken hem bij uitstek geschikt om de slag te maken.

Amsterdam is net een klein land en als het in Amsterdam kan het overal. Op weg dus naar een slimmere Nederlandse overheid onder leiding van een slimmer werkende premier. De wijzere overheid krijgen we er bij Cohen vanzelf bij. Want Cohen is een wijze man die weet wat de kracht is van “the capacity to convene”. Gewoon alle bij een bepaald maatschappelijk vraagstuk betrokken actoren bij elkaar roepen c.q. tot elkaar veroordelen en ze daardoor in staat stellen op basis van een lerende aanpak op eigen uitvoeringskracht de ongetemde problemen van Nederland op te lossen.

Yes we Cohen!

Erik Gerritsen
Reageren naar Erik.Gerritsen@bjaa.nl