Maandblog 37: Easycratie

In mijn promotieonderzoek over de slimme gemeente staan vooral de werkzaamheid van bestuurskundige principes van slimmer werken en veranderkundige principes van verleiding en doorzettingmacht centraal. In mijn praktijktheorie besteed ik wel aandacht aan de faciliterende rol die moderne ICT kan spelen bij het vergemakkelijken van de toepassing van deze principes, maar in mijn promotieonderzoek komt de rol van ICT met betrekking tot de slimme gemeente door de gekozen casussen verder nauwelijks meer aan bod. Je kunt nu éénmaal niet alles meenemen in een promotieonderzoek, maar toen ik het boek “Easycratie” (2010, Sdu Uitgevers, Den Haag) van Martijn Aslander en Erwin Witteveen had uitgelezen werd ik wel opnieuw ongelooflijk enthousiast over de rol die moderne ICT kan spelen bij het slimmer maken van de overheid. Ik nomineer dit geweldig inspirerende boek dan ook graag voor de titel “Beste managementboek van 2010”. In niet meer dan 166 pagina’s leggen de auteurs uit hoe de inzet van vooral sociale media ongekende mogelijkheden biedt om meer resultaat te boeken met minder middelen. Lees dit boek en je bent gelijk helemaal bij wat betreft thema’s als “het nieuwe werken”, overheid 2.0. etcetera.

Waar ik in mijn praktijktheorie van de slimme gemeente nog vooral aandacht besteedt aan hoe moderne ICT zaken als éénmalige gegevensvastlegging het meervoudig hergebruik, cliëntvolgsystemen, kennisbanken en allerlei internettoepassingen mijn principes van slimmer werken kunnen faciliteren (met name door het verlagen van transactiekosten) pakken Aslander en Witteveen vooral door op wat sociale media kunnen betekenen voor een overheid die veel meer in netwerken functioneert, gebruik maakt van wisdom of the crowds en burgers betrekt als coproducent van beleid en partner in de uitvoering. Ook hier is weer sprake van ICT die transactiekosten van grensoverschrijdende samenwerking tot (vrijwel) nul reduceren, waardoor veel belemmeringen voor samenwerking wegvallen en waarmee veel onnodige bureaucratie kan worden opgeruimd.

Maar de mogelijkheden die sociale media bieden gaan veel verder. Vooral als het gaat om het oplossen van complexe maatschappelijke problemen zonder dat er (direct veel) extra geld aan te pas komt. Sociale media bieden namelijk laagdrempelige toegang tot sociaal kapitaal. Van “show me the money” naar “show me the passion”. Met veel overtuigende voorbeelden laten Aslander en Witteveen zien dat met het aanboren van het alom in de maatschappij aanwezige sociale kapitaal heel veel extra mogelijk is zonder dat dit tot extra kosten leidt. Een zeer wenkend perspectief.

Ik zou Aslander en Witteveen zeer te kort doen als ik de kern van hun boek zou duiden als een ICT boek. Sterker nog, het boek pleit vooral voor een andere mentaliteit, voor een cultuurverandering van elkaar gunnen gericht op het realiseren van maatschappelijke meerwaarde. Wat de heren echter ook laten zien is de immense eigenstandige en zelfs onvermijdelijke katalyserende kracht van sociale media. Het simpelweg beschikbaar zijn van die sociale media zal als vanzelf tot een cultuurverandering van meer samenwerking en minder bureaucratie leiden. Easycratie toont overtuigend aan dat er niet aan te ontkomen valt. Waar domeinbelangen normaal gesproken stevige blokkades opwerpen om nu eindelijk eens die slimme en wijzeoverheid te realiseren waar iedereen al tientallen jaren voor pleit, zorgen sociale media er voor dat die belangen worden weggevaagd. Natuurlijk zullen die domeinbelangen ook ten aanzien van het gebruik van sociale media nog wel hun oude vertrouwde vertragende werk doen, maar de eigenstandige creërende kracht is zo sterk dat er uiteindelijk geen houden aan is.

En dat is goed nieuws voor alle fans van een slimme en wijze overheid. Hij gaat er uiteindelijk vanzelf komen. De overheid heeft geen keuze meer, snel mee bewegen en voorop lopen in de ontwikkeling is de enige optie wil de overheid niet overlopen worden en zichzelf in haar huidige opzet in toenemende mate irrelevant maken. Lezen dus dat boek!

Zelf blijf ik nog wel even tobben met wat dit nu betekent voor de relevantie van de bevindingen uit mijn eigen promotieonderzoek. Zijn de bevindingen al verouderd voordat ze zijn neergeslagen in een definitief proefschrift of zit de kracht hem in de combinatie van de inzichten van Easycratie en Slimme en Wijze overheid. Ik ben benieuwd naar jullie ideeën daarover.

 

Erik Gerritsen

Reageren naar Erik.Gerritsen@bjaa.nl